نکات و بخشنامه‌های مهم

راهنمای جامع رفع تعهدات ارزی صادرکنندگان (۱۴۰۰)

1. مقدمه
   رفع تعهدات ارزی یکی از مهم‌ترین الزامات صادرکنندگان در ایران است. هر صادرکننده‌ای که کالایی را از مرز گمرکی خارج می‌کند، متعهد است ارز حاصل از صادرات را به چرخه اقتصادی کشور بازگرداند و روش بازگشت را مطابق دستورالعمل‌های بانک مرکزی انجام دهد. عدم اجرای صحیح این تعهد می‌تواند منجر به جریمه، محدودیت‌های بانکی و حتی پرونده مالیاتی شود.
2. مفهوم تعهد ارزی
   تعهد ارزی توافق‌نامه‌ای است که صادرکننده همزمان با انجام تشریفات گمرکی و پیش از صادرات کالا امضا می‌کند. این تعهد بر اساس قوانین بانک مرکزی و سازمان توسعه تجارت، صادرکننده را موظف می‌کند:

ارز حاصل از صادرات را به روش‌های مجاز (سامانه نیما، واردات در مقابل صادرات، واگذاری به بانک‌ها و صرافی‌ها) بازگرداند.
مهلت و جزئیات بازگشت ارز را رعایت کند.

3. انواع صادرات و ارتباط آن با تعهد ارزی
   صادرات بر اساس هدف و ماهیت خروج کالا از کشور به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:

3.1 صادرات قطعی
ارسال کالا به خارج از کشور برای فروش یا مصرف در مقصد. این نوع صادرات در هر حال مشمول رفع تعهد ارزی است.

3.2 صادرات موقت
خروج کالا به‌منظور نمایش در نمایشگاه‌ها، تعمیر، تکمیل یا فرآوری در خارج و بازگشت مجدد آن به کشور. در این حالت، به شرط بازگشت کالا، تعهد ارزی متفاوت محاسبه می‌شود و ممکن است معافیت‌هایی اعمال گردد.

4. مروری بر بخشنامه‌های مهم (۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹)
   از ابتدای اجرای سیاست الزام بازگشت ارز صادراتی، بانک مرکزی و وزارت صمت بخشنامه‌های متعددی صادر کردند که چارچوب‌ها و مهلت‌ها را مشخص می‌کرد. این بخشنامه‌ها شامل:

تعیین مهلت بازگشت ارز بر اساس تاریخ صدور پروانه صادراتی.
تعیین روش‌های مجاز بازگشت ارز.
تغییر سقف و نوع تعهدات برای کالاهای خاص (مثل محصولات کشاورزی، اقلام با ارزش افزوده پایین یا صادرات به کشورهای همسایه).

5. سامانه نیما و نقش آن
   سامانه نیما (نظام یکپارچه معاملات ارزی) بستر اصلی تبادل ارز میان صادرکنندگان و واردکنندگان است.

صادرکننده می‌تواند ارز حاصل را در این سامانه عرضه کند و واردکننده‌ها متقاضی آن می‌شوند. این روش رسمی و قابل ثبت در رفع تعهد ارزی است.

6. بخشنامه رفع تعهدات ارزی ۱۴۰۰
   بخشنامه سال ۱۴۰۰ با هدف تسهیل و سرعت‌بخشیدن به فرآیند، تغییراتی را ایجاد کرد:

کاهش بروکراسی برای ثبت بازگشت ارز.
پذیرش برخی اسناد ارزی به‌عنوان بازگشت (مثل حواله ارزی فیزیکی و تهاتر).
تمدید مهلت بازگشت برای برخی گروه‌های کالایی.
سخت‌گیری بیشتر در پرونده‌های معوق از سال‌های قبل.

7. پیامدهای عدم رفع تعهد ارزی
   محرومیت از معافیت‌های مالیاتی صادرات (طبق مقررات بند «خ» ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده و معافیت ماده ۱۴۱ قانون مالیات‌های مستقیم).
   ممنوعیت ثبت سفارش واردات به نام صادرکننده.
   محدودیت دریافت تسهیلات و خدمات بانکی.
   جریمه‌های سازمان تعزیرات یا مراجع قضایی.
8. رسیدگی مالیاتی به پرونده‌های عدم رفع تعهد ارزی
   پرونده‌های صادرکنندگانی که تعهد ارزی خود را ایفا نکرده‌اند، ممکن است به واحد مالیاتی ارجاع شود. در یک نمونه واقعی بررسی شده:

بخش صادرات رفع تعهد نشده، از معافیت مالیاتی محروم و مشمول مالیات بر درآمد صادرات شد.
دفاتر و اسناد صادرکننده با جزئیات بررسی و تطبیق داده شد.
در نهایت با ارائه مدارک تکمیلی و بازگشت بخش بزرگی از ارز، بخشی از معافیت احیا شد.

9. پیشنهادهای عملی به صادرکنندگان
   ثبت دقیق صادرات و نگهداری همه اسناد (پروانه صادراتی، فاکتور، بارنامه، رسید بانکی).
   رعایت مهلت قانونی بازگشت ارز.
   آشنایی با روش‌های مجاز بازگشت (نیما، واردات در مقابل صادرات، فروش به بانک‌ها و صرافی‌ها).
   پیگیری بخشنامه‌های جدید بانک مرکزی و وزارت صمت.
   همکاری نزدیک با مشاور مالیاتی برای پیشگیری از محرومیت معافیت‌ها.
10. جمع‌بندی
    رفع تعهدات ارزی نه‌تنها یک الزام قانونی، بلکه بخشی از اعتبار تجاری هر صادرکننده است. با درک دقیق مقررات و اجرای به‌موقع آن‌ها، صادرکنندگان می‌توانند از محرومیت‌های مالیاتی و محدودیت‌های تجاری دور بمانند و روند صادرات خود را پایدار و قابل‌اعتماد ادامه دهند.

بر اساس دستورالعمل شماره 38862/200/د مورخ 29/5/1404، مهم‌ترین مزایای پذیرش مالیات مقطوع (تبصره ماده 100 ق.م.م) برای عملکرد سال 1403 به شرح زیر است:

تعیین مالیات مقطوع به صورت سیستمی با حداکثر تعدیلات
صدور برگ قطعی مالیات بدون ورود به فرایند تشخیص مالیات و مراجعه حضوری
عدم‌نیاز به نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک و ارائه در فرایند رسیدگی مالیاتی
عدم‌ارائه اظهارنامه مالیاتی و تکمیل جداول درآمد-هزینه
مؤثربودن هزینه‌های اجاره در تعیین مالیات مقطوع به شرط احراز
امکان تقسیط مالیات در 9 قسط (مدت 8 ماه) در صورت پرداخت با چک الکترونیکی و عدم‌بدهی قبلی برای پرونده مالیاتی
امکان بخشودگی ١٠٠ درصدی جرایم عدم‌صدور صورت حساب (ماده ١٦٩ ق.م.م) و عدم‌ارائه گزارش صورت‌های مالی حسابرسی‌شده (ماده ٢٧٢ ق.م.م)
امکان بخشودگی 100 درصدی جرایم قابل‌بخشش تا مبلغ 10 میلیون تومان و 90 درصدی نسبت به مبلغ جریمه مازاد بر آن، برای مؤدیان فاقد بدهی مالیاتی
لحاظ‌نمودن درآمدی‌نبودن بخشی از وجوه واریزی مشاغل خاص (نظیر نمایشگاه‌های اتومبیل، بنگاه‌های معاملات املاک، حق‌العمل‌کاران و سایر مشاغل مشابه) در تعیین مالیات مقطوع
مبناقرارنگرفتن اطلاعات برداشت‌شده در تعیین مالیات مقطوع برای محاسبات و رسیدگی‌های بعدی (حسب مورد)

مطابق مواد ۱۷ تا ۲۰ و ۲۶ قانون مالیات‌های مستقیم، مالیات بر ارث پس از کسر بدهی‌ها و هزینه‌های مجاز محاسبه می‌شود. ماده ۱۹ ق.م.م جزئیات این کسورات را مشخص کرده و بخشنامه‌های متعددی نیز جزئیات اجرایی را تعیین نموده‌اند.

ماده ۱۹ – اموال مشمول مالیات و دیون قابل کسر
کلیه دارایی‌ها اعم از منقول، غیرمنقول، مطالبات و حقوق مالی.
کسورات مجاز:
هزینه کفن و دفن (عرفی).
واجبات مالی و عبادی طبق قواعد شرعی.
دیون محقق.
مهریه و نفقه ایام عده (بی‌نیاز از تأیید هیأت حل اختلاف).
دیون به وراث: مستلزم مدارک قانونی و تأیید هیأت.
شرط کسر بدهی برای وراث طبقات دوم و سوم: وجود وارث طبقه مقدم در زمان فوت.
بخشنامه‌های مهم
بخشنامه ۲۷۸ مورخ ۱۳۸۲/۰۱/۰۹کسر خمس و زکات و سایر واجبات مالی مشروط به ارائه مدرک معتبر از مراجع جامع‌الشرایط یا نمایندگان قانونی و صدور قبض رسمی.
بخشنامه ۱۲۲۷۶۴ مورخ ۱۳۸۷/۱۱/۲۶عوارض پرداختی برای پروانه ساختمان، جزو بهای ملک محسوب نمی‌شود؛ ملاک ارزیابی، ارزش معاملاتی طبق ماده ۶۴ است.
بخشنامه /۲۰۰/۲۰۴۶۸ص مورخ ۱۳۹۲/۱۱/۱۶ارزیابی سهام متوفی در شرکت‌های بورسی صرفاً بر اساس استعلام از شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه.
نرخ‌ها طبق ماده ۲۰
بر اساس طبقه وراث و نوع دارایی، نرخ‌ها متفاوت است (۵٪ تا ۳۰٪ طبق اصلاحیه).
برای اموال خارج از ایران توسط وراث ایرانی مقیم خارج، نرخ مقطوع ۲٫۵٪ پس از کسر مالیات خارجی.
نکات اجرایی
مهلت تسلیم اظهارنامه: یک سال از تاریخ فوت (ماده ۲۶).
توجه به اسناد مثبته برای پذیرش دیون.
تفکیک اموال مشمول از معاف و ارزش‌گذاری بر اساس زمان فوت.

طبقه‌بندی وراث – ماده ۱۸ ق.م.م

وراث طبقه اول:

پدر
مادر
زن (همسر)
شوهر
اولاد (فرزندان) و اولادِ اولاد (نوه‌ها و نتیجه‌ها)
وراث طبقه دوم:

اجداد (پدربزرگ و مادربزرگ)
برادر
خواهر
اولاد آن‌ها (برادرزاده و خواهرزاده)
وراث طبقه سوم:

عمو
عمه
دایی
خاله
اولاد آن‌ها (پسرعمو، دخترعمو، پسرعمه، دخترعمه، پسرخاله، دخترخاله، پسر دایی، دختر دایی)

ماده ۱۷ ق.م.م – مقررات مالیات بر ارث بر اساس وضعیت متوفی و وراث

اگر متوفی یا وراث، هر دو ایرانی مقیم ایران باشند:
مالیات = نرخ ماده 20 × سهم‌الارث هر یک از وراث از اموال مشمول مالیات در ایران یا خارج ایران (پس از کسر مالیات بر ارث پرداختی به کشور خارجی).
اگر متوفی و وراث، هر دو ایرانی مقیم خارج از ایران باشند:
مالیات اموال در ایران = نرخ ماده 20 × سهم‌الارث هر یک از وراث از اموال در ایران.
مالیات اموال خارج از ایران = ۲٫۵٪ × سهم‌الارث هر یک از وراث از اموال خارج از ایران (پس از کسر مالیات پرداختی به دولت خارجی).
در مورد اتباع خارجی و سایر موارد:
مالیات = نرخ ماده 20 (برای وراث طبقه دوم) × نسبت به قسمتی از اموال و حقوق مالی متوفی که در ایران موجود است.

بررسی مقررات مالیات بر ارث بر مبنای تاریخ فوت متوفی

تاریخ فوت قبل از سال ۱۳۴۶:
مطابق تبصره 1 ماده 174 ق.م.م، مالیات بر ارث قابل مطالبه نیست.
تاریخ فوت از اول سال ۱۳۴۶ لغایت پایان سال ۱۳۹۴:
مالیات بر اساس مقررات فصل چهارم باب دوم قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال ۱۳۶۶ با اصلاحات بعدی (مواد 17 تا 43 ق.م.م).
تاریخ فوت از ۱۳۹۵/۱۰/۱ به بعد:
بر اساس مقررات فصل چهارم باب دوم ق.م.م اصلاحی ۱۳۹۴/۴/۳۱ (مواد 17 تا 43 ق.م.م اصلاحی).

مدارک لازم جهت تشکیل پرونده مالیات بر ارث

فرم تکمیل‌شده
گواهی انحصار وراثت، گواهی فوت و گواهی پزشک
شناسنامه و کارت ملی مرحوم و وراث
اگر متقاضی ارث‌بر نباشد:
وکالت‌نامه یا قیـم‌نامه
کارت ملی درخواست‌کننده
مدارک لازم جهت احراز آدرس محل سکونت متوفی
مدارک مربوط به اموال درخواستی

ملک:

سند
پایان‌کار
عوارض نوسازی و پسماند
قبوض آب، برق و گاز
صورت‌جلسه تفکیکی
وسایل نقلیه:

سند
فاکتور
کارت خودرو
برای ماترک مندرج در ماده 17 قانون:

اسناد مالکیت
در صورت سهم‌الارثی بودن، گواهی واریز مالیات
گواهی انحصار وراثت مرحوم

آئین نامه شماره : ۱۱۳۷۸۹ / ت56263ه

موضوع : آئین نامه اجرایی ماده ۲۵ قانون حمایت از حقوق معلولان
تاریخ : 1398/09/03
ماده 1 : در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند :

1 – ­ وزارت : وارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

2 –­ سازمان : سازمان بهزیستی کشور

3 –­ قانون : قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب 1396

4 -­ افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید : افراد موضوع بند الف ماده 1 قانون که توسط کمیسیون پزشکی – توانبخشی تعیین نوع و تعیین شدت معلولیت سازمان، دارای معلولیت شدید و خیلی شدید شناخته شده اند.

5 –­ اولیا : پدر و مادر یا سرپرست قانونی فرد دارای معلولیت شدید وخیلی شدید که عهده دار پرداخت هزینه های مترتب معلولیت وی هستند.

6 -­ حقوق، مزایا و دستمزد مشمول مالیات : حقوق، مزایا و دستمزد موضوع ماده 83 قانون مالیات های مستقیم مصوب 1366

ماده ۲ : پنجاه درصد ( 50 % ) حقوق، مزایا و دستمزد مشمول مالیات یکی از اولیای افراد دارای معلولیت شدید یا خیلی شدید اعم از اینکه در منزل یا مراکز نگهداری یا بیمارستان نگهداری شوند، مطابق شرایط این آیین نامه از پرداخت مالیات معاف است.

ماده ۳ : سازمان موظف است پس از تعیین نوع و شدت معلولیت افراد دارای معلولیت، به درخواست یکی از اولیا و حسب بررسی های صورت گرفته و تایید مراتب، گواهینامه ای شامل موارد زیر را صادر کند :

1 – ­ تایید شدت معلولیت توسط کمیسیون پزشکی- توانبخشی تعیین نوع و تعیین شدت معلولیت سازمان

2 -­ مشخصات کارفرما و محل اشتغال

3 -­ تایید مسئولیت پرداخت هزینه های مترتب بر فرد دارای معلولیت توسط یکی از اولیای متقاضی

تبصره ۱ : معافیت موضوع این آیین نامه صرفا در مورد یکی از اولیای شاغل که گواهینامه یاد شده به نام وی صادر شده است، اعمال خواهد شد.

تبصره 2 : کلیه اقدامات مربوط به فرآیند تقاضا، صدور گواهینامه و ارسال آن به اداره امور مالیاتی مربوط از طریق سامانه های الکترونیکی دستگاه های ذیربط انجام خواهد شد.

ماده 4 : کارفرما مکلف است پس از صدور گواهینامه موضوع ماده 3 این آیین نامه در زمان پرداخت حقوق، مزایا و دستمزد، با ضمیمه کردن اسناد مربوط به فهرست حقوق پرداختی، معافیت مذکور را بر اساس مقررات، در درآمد مشمول مالیات حقوق مشمولین این آیین نامه، اعمال کند.

تبصره : در صورت عدم اعمال معافیت، فرد مشمول می تواند با ارایه مدارک مربوط و با رعایت مقررات موضوع ماده 242 اصلاحی قانون مالیات های مستقیم مصوب 1380 درخواست استرداد اضافه پرداختی مالیات مذکور را به اداره امور مالیاتی ذیربط ارایه کند.

ماده 5 : در صورت زوال شرایط معافیت اعم از کاهش یا رفع معلولیت، قطع پرداخت هزینه های مترتب بر معلولیت فرد یا فوت فرد معلول به اظهار اولیا یا اطلاع یافتن سازمان، اولیای مشمول معافیت موضوع این آیین نامه موظفند مراتب را به سازمان و کارفرما اعلام کنند و سازمان نیز مکلف است موضوع را جهت لغو معافیت مذکور به اداره امور مالیاتی ذی ربط اعلام نماید.

تبصره : کارفرما مکلف است پس از اعلام سازمان در خصوص تغییرات موضوع ماده 4 این آیین نامه، نسبت به قطع اعمال معافیت مذکور اقدام و برابر مقررات، مالیات تعلق گرفته را کسر و به اداره امور مالیاتی ذیربط پرداخت کند.

ماده 6 : معافیت موضوع این آیین نامه برای درآمدهای موضوع تبصره های 1 و 2 الحاقی ماده 86 قانون مالیات های مستقیم مصوب 1396 قابل اعمال خواهد بود.

اسحاق جهانگیری

معاون اول رئیس جمهور

بخشنامه ۱۹۴۹۴/۲۰۰ مورخ ۹۰/۸/۲۱(نحوه اجراي مقررات ماده ۱۳۷ قانون مالياتهاي مستقيم )

نظر به برخي سوالات و ابهامات مطرح شده در خصوص نحوه اجراي مقررات ماده ۱۳۷ قانون مالياتهاي مستقيم وکسر هزينه هاي پزشکي از درآمد مشمول ماليات موديان، مقرر مي گردد :

۱- با به عنايت به اينکه جدول هزينه هاي پزشکي انجام شده توسط موديان در فرم اظهارنامه مالياتي هر يک از موديان موضوع بندهاي الف ، ب و ج ماده ۹۵ قانون مالياتهاي مستقيم و به عنوان يکي از اقلام کاهنده درآمد مشمول ماليات درج شده است، بنابراين موديان مالياتي که درخواست استفاده از تسهيلات مقرر در ماده مذکور را دارند، مي بايست هزينه مورد نظر را در فرم اظهارنامه درج و اسناد و مدارک مربوط را در زمان تسليم اظهارنامه به اداره امور مالياتي مربوط تسليم نمايند.

.

۲- در صورتي که مودي در زمان تسليم اظهارنامه ، مدارک مربوط به هزينه پزشکي خود و افراد تحت تکفل را به اداره امور مالياتي ارائه ننموده باشد ، چنانچه قبل از رسيدگي و صدور برگ تشخيص ماليات نسبت به ارائه اسناد و مدارک مثبته در اجراي مقررات ماده ۱۳۷ ق.م.م اقدام نمايد ، اداره امور مالياتي مکلف است با رعايت مقررات، در صورت احراز در اين مورد و در موارد مذکور در بند (۱) فوق، مراتب را در تنظيم گزارش رسيدگي و صدور برگ تشخيص ماليات ملحوظ نظر قرار داده و با رعايت مقررات از درآمد مشمول ماليات مودي کسر نمايد.

.

۳- چنانچه مودي بعد از رسيدگي و صدور برگ تشخيص ماليات ، درخواست استفاده از تسهيلات مقرر در ماده ۱۳۷ ق.م.م را داشته باشد، در اين گونه موارد کسر هزينه هاي مذکور از درآمد مشمول ماليات، با رعايت مقررات، پس از طرح در مراجع حل اختلاف مالياتي موضوع مواد ۲۳۸ ،۲۴۴ ، ۲۴۷ و۲۵۱ مکرر ق.م.م. حسب مورد امکان پذير خواهد بود.

.

علي عسکري

رئيس کل سازمان امور مالياتي کشور

معافیتهای بند 6 ماده 91 به سایر فوق العاده های غیر مصرح در بند مزبور تعلق نمی گیرد
شماره: 8135/4/30
تاریخ: 1378/07/24

نامه شماره 8724/72-1377/07/29 معاون محترم اداری و پشتیبانی وزارت فرهنگ و آموزش عالی عنوان معاون محترم درآمدهای مالیاتی وزارت متبوع حسب ارجاع مشارالیه و در اجرای بند 3 ماده 255 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفندماه 66 و اصلاحیه های بعدی آن در جلسه مورخ 1378/07/07 هیأت عمومی شورای عالی مطرح گردید, خلاصه مطلب اینست که چون مدیران اجرائی مشمول قانون استخدام کشوری از مزایای فوق العاده جذب معاف از مالیات استفاده می نمودند, اما این مزایا به اعضای هیأت علمی دانشگاهها که تصدی مسئولیت های اجرائی را به عهده داشتند تعلق نمی گرفت, بنابراین و بلحاظ رفع تبعیض , با موافقت شورای عالی انقلاب فرهنگی و تصویب هیأت محترم وزیران مقرر گردید به اشخاص مزبور نیز فوق العاده ای تحت عنوان مدیریت پرداخت شود.
حال از آنجا که این فوق العاده بر خلاف معافیت مشمولین قانون استخدام کشوری , مشمول مالیات موضوع بند 15 ماده 91 قانون مالیاتهای مستقیم شناخته شده, لذا تقاضای رفع تبعیض و مساعدت در جهت معافیت پرداختهای موصوف را دارد. هیأت عمومی شورایعالی مالیاتی با مطالعه مقررات مربوط و پس از بحث و تبادل نظر در اطراف و جوانب موضوع بشرح آتی مبادرت بصدور رای می نماید:
رای معافیت های مذکور در بند 6 ماده 91 قانون مالیاتهای مستقیم منحصرا ناظر به فوق العاده هایی است که با عناوین مشخص شده در آن بند پرداخت می گردد و نسبت به فوق العاده های غیر مصرح در بند مزبور قابل تسری نمی باشد.
علی اکبر سمیعی – محمدرزاقی – علی اکبرنوربخش – محمدعلی بیگ پور – داریوش آل آقا – غلامحسین هدایت عبدی- اصغر بختیاری – عباس رضائیان – محمدعلی سعیدزاده

بخشنامه ۳۳۳۲۵/۲۳۰/د مورخ ۹۲/۱۱/۱۵(تبصره ماده ۸۶ قانون مالياتهاي مستقيم در خصوص حقوق پرداختي به بازنشستگان و ساير اشخاص)

نظر به اينکه در خصوص حقوق پرداختي به بازنشستگان صندوق هاي مختلف بازنشستگي و ساير اشخاصي که حقوق اصلي خود را از ديگري دريافت نموده و مجدداً بطور تمام وقت يا نيمه وقت با اشخاص ديگر همکاري و حقوق دريافت مي نمايند ابهاماتي مطرح مي باشد، بدينوسيله مقرر مي دارد:

۱- وجوه پرداختي به افراد بازنشسته که از سازمانهاي مختلف حقوق بازنشستگي دريافت مي نمايند و مجدداً بطور تمام وقت يا نيمه وقت به عنوان حقوق بگير با مراکز ديگر همکاري مي نمايند، با عنايت به ماده ۸۲ قانون مالياتهاي مستقيم مصوب اسفند ماه ۶۶ و اصلاحيه هاي بعدي آن همـانند ساير حـقوق بگيران بدون توجه به وضعيت بازنشستگي آنان پس از کسر معافيت مقرر در ماده ۸۴ اصلاحي قانون مزبور(مشروط به عدم استـفاده از معافيت موضوع ماده ۸۴ قانون فوق به دليل داشتن درآمد حـقوق از محل ديگر) مـشمول مـاليات بـر درآمد حقوق بوده و ماليات آن مي بايست وفق مقررات ماده ۸۵ قانون ياد شده محاسبه،کسر و به حساب سازمان امور مالياتي کشور واريزگردد.
۲-وجوه پرداختي به اشخاصي که با حفظ رابطه استخدامي با سازمان متبوع خود در سازمانهاي ديگر شاغل مي باشند بدون کسر معافيت موضوع ماده ۸۴ اصلاحي قانون موصوف، مشمول ماليات حسب مقررات تبصره ماده ۸۶ قانون صدرالذکرخواهد بود.

روش‌های جدید رسیدگی مالیاتی

بر اساس آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۱۹ ق.م.م و دستورالعمل‌های حسابرسی
مقدمه
با اجرای آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم (شماره ۱۸۰/۷۱۸ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۳) و دستورالعمل تبیین انواع و ترتیبات حسابرسی (شماره ۹۹/۵۵۲/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۲۷)، سازمان امور مالیاتی کشور ساختار رسیدگی خود را از مدل سنتی، گسترده و یکنواخت، به مدلی هدفمند، ریسک‌محور و داده‌محور تغییر داده است.
هسته‌ی این تغییر، طرح جامع مالیاتی و بهره‌گیری از سامانه‌های اطلاعاتی و ابزارهای تحلیلی دقیق است که اهداف زیر را دنبال می‌کند:
افزایش عدالت مالیاتی و جلوگیری از تبعیض در رسیدگی.
کاهش فرار و اجتناب مالیاتی از طریق رصد هوشمند تراکنش‌ها و قراردادها.
تمرکز منابع انسانی بر پرونده‌های پرریسک و کاستن از رسیدگی‌های غیرضروری.
۱. چارچوب قانونی و مستندات اجرایی
آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۱۹ ق.م.م: تعیین قواعد، مهلت‌ها و روش‌های رسیدگی، از ثبت و تحلیل اولیه تا ابلاغ برگ تشخیص.
ماده ۹۷ قانون مالیات‌ها (اصلاحیه ۱۳۹۴): استفاده از اظهارنامه مودی به‌عنوان مبنا، امکان پذیرش بدون رسیدگی یا انتخاب پرونده برای بررسی بر اساس شاخص‌های ریسک.
دستورالعمل حسابرسی مالیاتی ۹۹/۵۵۲/۲۰۰: تعریف مدل‌های مختلف حسابرسی (نمونه‌برداری، تحلیلی، کامل) و شرایط اعمال هر یک.
۲. ویژگی‌های رویکرد جدید رسیدگی
انتخاب هدفمند پرونده‌ها
سامانه مرکزی، بر اساس داده‌های دریافتی از منابع متعدد (اظهارنامه‌ها، صورتحساب الکترونیکی، معاملات فصلی، تراکنش‌های بانکی، گمرک، بیمه و…) شاخص‌های پرریسک را شناسایی و پرونده‌های مشمول بررسی را تعیین می‌کند.
رسیدگی مبتنی بر ریسک
تنها پرونده‌هایی که احتمال مغایرت بالا دارند، حسابرسی کامل می‌شوند و سایر پرونده‌ها به صورت سیستمی پذیرفته یا با رسیدگی محدود بررسی می‌شوند.
یکپارچگی داده‌ها
اتصال برخط با پایگاه‌های اطلاعاتی سایر دستگاه‌ها امکان کشف مغایرت را در همان مراحل اولیه فراهم می‌کند.
پیش‌تحلیل قبل از ممیزی
حسابرس پیش از حضور فیزیکی یا درخواست مدارک، تصویر کاملی از وضعیت پرونده دارد و بر موارد کلیدی تمرکز می‌کند.
۳. روش‌های رسیدگی مهم در دستورالعمل جدید
۳-۱. کتمان درآمد
تعریف: پنهان کردن بخشی از فروش یا درآمد واقعی از طریق عدم ثبت، صدور فاکتور غیرواقعی یا عدم ارائه مدارک مربوط.
روش رسیدگی: استفاده از اطلاعات فروش از سایر منابع، مقایسه با دفاتر و حذف یا تعدیل مطابق بندهای ۴-۲ دستورالعمل.
مثال: اگر هزینه‌های عمومی و اداری بابت درآمد کتمان‌شده پذیرفته شده باشد → محاسبه بر اساس سود ناویژه؛ اگر نپذیرفته شده باشد → بر اساس سود فعالیت.
۳-۲. معاملات با اشخاص وابسته
الزام به انجام معامله با نرخ ارزش منصفانه روز، صرف‌نظر از رابطه مالکیتی یا مدیریتی.
ممیز مابه‌التفاوت بین بهای ثبت‌شده و ارزش منصفانه را به‌عنوان تعدیل در درآمد یا هزینه اعمال می‌کند.
۳-۳. معاملات با اشخاص صوری (شرکت پوششی)
بخش واقعی معامله بر اساس ارزش منصفانه پذیرفته می‌شود؛ بخش غیرواقعی (فاقد اسناد یا صوری) رد و به درآمد مشمول مالیات اضافه می‌گردد.
۳-۴. عدم ارائه اسناد هزینه یا فروش
در صورت عدم ارائه مدارک معتبر، هزینه مزبور غیرقابل‌قبول شده یا فروش اعلام‌شده تعدیل می‌شود.
۴. فرایند رسیدگی گام‌به‌گام در مدل جدید
دریافت و تجمیع داده‌ها
محاسبه و اختصاص شاخص ریسک به هر پرونده
انتخاب پرونده‌ها برای رسیدگی
ارسال درخواست مدارک و مستندات
بررسی میدانی و سیستمی
محاسبات و تعدیلات مالیاتی
صدور و ابلاغ برگ تشخیص
۵. اثرات و پیامدها برای مودیان
ضرورت شفافیت کامل در معاملات و نگهداری مستندات معتبر.
رعایت ارزش منصفانه روز در کلیه مبادلات، به‌خصوص با اشخاص وابسته و طرف‌های خارجی.
آمادگی برای رسیدگی هدفمند؛ حتی اگر پرونده قبلاً رسیدگی نشده باشد، در صورت شناسایی ریسک بالا، ممکن است هر سال انتخاب شود.
جمع‌بندی
«روش‌های جدید رسیدگی مالیاتی» نقطه‌ی عطفی در نظام مالیاتی کشور است که از رویکرد سنتی و انبوه‌کار، به سمت حسابرسی تحلیلی، مؤثر و عادلانه حرکت کرده است. مودیان هوشمند، از این فرصت برای تقویت شفافیت، کاهش ریسک و مدیریت صحیح مالیات خود استفاده می‌کنند؛ چرا که در این مدل، مستندسازی دقیق و رعایت مقررات، بهترین سپر در برابر تعدیلات غیرمنتظره است.